Complexe infographics

De eerste visualisatie uit 1869 nog steeds de beste?

Hoe geef je een verhaal op een andere manier weer dan in zinnen met woorden? En dan ook nog minstens even boeiend en sneller te overzien dan door te lezen? De eerste visualisatie ooit en die van een slimme Londense arts worden hier besproken. Oordeel zelf of de eerste nog steeds de beste is.

Dat was de uitdaging voor Charles Minard (1781-1870), de maker van de eerste visualisatie ter wereld. . Minard nam het dramatische verhaal over de Russische veldtocht van Napoleon in 1812 als onderwerp. Dramatisch omdat 680.000 Franse soldaten vertrokken en er slechts 20.000 uit Rusland terugkwamen.

Minard was gepensioneerd ‘Inspecteur Generaal van Bruggen en Wegen’ en tekende zijn beroemdste visualisatie in 1869, ruim na zijn pensioen in 1855. De oorlog was toen al bijna zestig jaar geleden, maar de enorme slachting was nog niet vergeten. Zijn infographic was de eerste en wordt nog steeds gezien als de beste ooit gemaakt

https://en.wikipedia.org/wiki/Adolph_Northen

Schilderij door Adolf Northern https://en.wikipedia.org/wiki/Adolph_Northen

Veldtocht
De heenreis naar Moskou in juni en juli 1812 ging vlot omdat het Russische leger zich terugtrok. Minder prettig was dat het de ‘tactiek van de verschroeide aarde’ toepaste en alles in brand stak en de waterbronnen vergiftigde. Napoleon bereikte Moskou in september. De stad was ook verlaten en ging tijdens het verblijf van de Franse troepen in vlammen op.

Terugweg
Vanwege het gebrek aan voedsel en een dreigende Russische aanval vertrok Napoleon uiteindelijk op 20 oktober uit Moskou zonder een capitulatieverklaring of een antwoord op zijn vredesvoorstel aan tsaar Alexander I en begon aan de lange weg terug. Dat werd een ramp. Door gebrek aan gras gingen de paarden dood, moesten kanonnen en wagens worden achtergelaten en leden de soldaten honger. Daar kwamen najaarsregens bij en later verwoestende kou. Het uitgedunde leger sjokte voort op laarzen die voor het berijden van paarden gemaakt werden en at uit arren moede elkaar zelfs op.

Carte Figurative
In de oorspronkelijke infographic uit 1869 wordt het leger op de heenweg in bruin aangegeven. Elke milimeter staat voor tienduizend man. Het leger trekt van links naar rechts. De terugweg is in zwart aangegeven en gaat van rechts naar links. De haak die halverwege van boven naar beneden oversteekt staat voor de deserteurs. Hun aantal neemt snel af, want zij werden gevangengenomen of door Russische boeren geëxecuteerd. In de onderste balk staan de temperaturen weergegeven. Ze staan in de toen gebruikelijke maat Reaumur (-30 Ré = -40 Celcius).

Klik op de foto voor een grotere weergave.
In een moderne remake van Minard’s infographic zijn de temperaturen weergegeven in graden Celcius.

Minard’s diagram is later Sankey diagram genoemd. Zijn werk behoort volgens op Minard’s Wikipediapagina geciteerde deskundigen nog steeds tot de beste stroomdiagrammen ter wereld.

John Snow en de  Broadstreet-uitbraak
Op 31 augustus 1854 stierven 127 mensen op of nabij de Londense Broadsstreet (nu Broadwickstreet) in Soho aan cholera. In de week erna was driekwart van de omwonenden gevlucht. Uiteindelijk stierf 1 op de 8 bewoners van de wijk.

Soho was een wijk zonder rioleringssysteem met slachterijen en vetsmelterijen. Het was er ongekend smerig en het stonk. De Londense arts John Snow geloofde niet in de theorie dat cholera zou ontstaan door het inademen van slechte lucht. Hij werkte al langer aan een theorie die uit ging van besmetting door water. Snow, nu gezien als een van de grondleggers van de epidemiologie, nam een kaart van Soho en zette stippen bij de huizen waar mensen waren overleden. Het stippenpatroon gaf aan dat de meeste slachtoffers vielen in de buurt van de Broadstreetpomp.

Ook onderzocht hij de gevallen verder uit de buurt. Daar bleken kinderen van een nabijgelegen school bij te zijn die omliepen omdat zij het water van de Broadstreetpomp lekkerder vonden. Werknemers van de Broadstreet brewery kregen daarentegen geen cholera. Zij dronken het door henzelf gebrouwen bier.
Onderzoek wees later uit dat er in de buurt van de pomp een kapotte septic tank zat. Nog steeds dacht men niet aan water als verspreider van cholera. Zo vreemd was dat ook weer niet, want de theorie van de ziektekiemen werd pas een paar jaar later door Louis Pasteur verder uitgewerkt.
Toch gaf de kaart van Snow een eerste zet in de goede richting.

Wie de pomp wil zien is te laat. Hij werd in 2016 weggehaald wegens reconstructie van de straat.


Op de Googlekaart staat hij nog wel.

Google Maps

 

Translate »